Sa causa vera de su degradu sotziali


Candu si fueddat de sa gravi situatzioni chi seus bivendi, depeus sempri teni presenti cali est stau su motivu printzipali de custu degradu. Su veru disastru sotziali est incarrerau in su duamilledus, candu ci fiat stau su passagiu de sa lira a s’euru. Su cambiu fiat stau po nosu una vera rovina, poita un’euru fiat stau scambiau cun duamilla francus; po cussu, po una cosa chi prima beniat comporada cun milla francus, oi tocat a sborsai un’euru, chi corrispòndit a duamilla francus de insàras, in pagus fueddus su dòpiu. Custu bolit nai ca su dinai e totus is risparmius nostrus de una vida, fiant staus segaus a metadi. Unu semplici traballadori, in cussu periudu, podiat pigai unu milioni e mesu de stipèndiu a su mesi, chi ddi permitiat de bivi sa vida cun dinnidadi e fiat suficenti chi in d’una famillia traballessit una persona scéti, su pobiddu o sa muleri; e cun d’unu pagu de sacrifitziu si podiat pensai puru de poni calincuna cosa a parti po si fai sa domu, cosa chi oi est impossibili, poita ca su dinai de sa paga bàstat apena po papai e po pagai is tassas, sempri prus altas; e po pòdiri guadangiai unu milioni e mesu de insàras, oi invècias depint traballai ambadùs. Situatzioni custa chi at criau, puru, grandus problemas famililiaris poita, a sa fini, a ndi risentiri funt asub’e totu is fillus, chi in d’unu tzertu sensu risultant abandonaus a issus etotu; est puru po custus motivus chi s’educatzioni, oi, est cussa chi est; e megat de diventai sempri prus dificili, criai una famillia e allevai is fillus, cunsiderendi su pagu traballu chi s’agàtat e is miserus stipendius chi benint donaus. Custa trista stuatzioni at causau puru unu forti aumentu de sa poberesa e de is diferèntzias sotzialis tra arricus e poburus chi ant contribuiu a disgregai sa Sotziedadi, causendi s’invidia, s’ipocrisia e su degradu de is valoris moralis. Torrendi a pensai a totus custus problemas, mi parrit una cosa assurda chi is politicus de cussu periudu apant potziu pigai una tali detzisioni, chene si rendiri contu de su disastru chi fiant po causai e chi ant causau; cali interessus cuaus ddoi fiant asuta?... Un’atra cosa chi non arrennesciu a cumprendi, est cumenti potzant fai, oi, tzèrtus politicus, in modu particulari cussus chi bivint in d’una zona de s’Italia innui ddoi est sempri sa nèbida, chi non ddis permìtit de biri prus ainnàntis de sa punta de su nasu insoru, a pensai a ndi bessiri de s’euru po torrai a sa lira!. Cust’atru sceberu, chene nisciunu criteriu, iat a criai un’atru tremendu disastru sotziali, fadendi finiri, ancora una borta, totus is pagus risparmius nostrus in su cèssu e iat a fai arrui s’Italia in su fossu profundu. Cumenti podeus sighiri a donai sa fiducia a custas personas, chi ant dimostrau e megant de sighiri a dimostrai “un’incopetentzia” manna e una limitada visioni de su mundu?. A sa fini, pensencinci beni, si podit cum- prendi ca in custu passagiu a s’euru, calincunu at speculau, at gua- dangiau e s’at prenu is busciacas a spesas nostras, poita candu c’est unu chi perdit c’est sempri unu chi guadangiat; fortzis sa Germania puru ndi scit calincuna cosa! Prima de su cambiu, unu marcu tedescu balliat milla francus; e candu ci fiat stau su cambiu is tedescus, po un’euru iant donau unu marcu, nosu invècias iaus depiu sborsai duamilla francus, su dopiu de su chi iant donau issus; eccu innui fiat stada sa frigadura; e nisciunu politicu at mai donau pesu a custa cosa; poita?...Chi boleus cambiai custa Sotziedadi, arruta aici in basciu e evitai chi cròllit ancora de prus, depeus cambiai a nos’etotu, torrendi a pigai cuscientzia de is diritus perdius, chi non si podint tocai in d’una Sotziedadi democratica e cumbati po ddus difendi e ddus torrai a conchistai, asub’e totu po is generatzionis nobas, chi ant a depi patiri is terrìbilis efetus de custas atzionis, fatas chene unu minimu sensu de cuscientzia e de responsabilidadi sotziali. Ermanno Garau

© Riproduzione riservata